Todas as colaboracións

Libros para ser donas do propio futuro

Os libros de hoxe están cinguidos por un fío ben finiño, o que define que nós podemos ser donas do propio destino.

O primeiro é Conta nove estrelas de Andrea Maceiras, ilustrado por Paula Mayor en Xerais, premio Lazarillo de creación literaria -recoñecemento que é o máis antigo do estado español. Este libro lévanos a un universo descoñecido, a Galaxia Oma, onde viven a protagonista, Quepi, o seu irmán Udai e o seu avó. Quepi é unha nena diferente, polo seu cabelo azul, os seus ollos da mesma cor e a súa palidez e pola súa capacidade para conectar coa natureza. Por este motivo, o seu avó pídelle que nunca rache as tres normas inquebrantables: ser invisible, permanecer silenciosa e agardar a que se caia o segundo sol do planeta para poder ser vista. Mais un día, cando aparece un bobó, un animal cuxa saliva é corrosiva e fai desaparecer todo o que cae nela, a nena vese animada a seguilo, rompendo así as súas normas. Aí comeza xustamente a aventura e a aprendizaxe.

O segundo libro de hoxe é un álbum ilustrado: Unha historia de Marianna Coppo, traducido por Xosé Ballesteros, para Kalandraka. Ten un argumento ben sinxelo: hai unha serie de personaxes que están a esperar por unha historia que non chega. Un deles rebélase e constrúe a súa propia historia, os outros tres quedan agardando a que esa historia chega. O álbum pode lerse como dúas historias paralelas que ocorren a un tempo, á da páxina esquerda, na que un coello rosa se afana en protagonizar a súa propia narrativa e a dos tres personaxes que esperan, paralizados. O álbum pode entenderse como unha homenaxe aagardar por Godot e resulta moi interesante para formar lectorado novo, xa que xoga coa ficción dentro da ficción.

Propostas literarias para coñecer mellor o planeta

Montse Pena fálanos de obras para coñecer mellor o planeta e para facernos consciente do que estamos a facer con el.

A primeira proposta é Animalia 2. Branco de Xosé Tomás en Xerais. Un conxunto de  tiras máis ou menos cómicas  sobre o mundo animal no ambiente polar. De aí o subtítulo da obra, “branco”, que remite por contraste ao que foi o primeiro volume da serie, ese animalia “verde”. En realidade pola obra van pasando todo tipo de cuestións “humanas” que, sen dúbida, aluden a quen le: dende a envexa (que fai un loro con esa exuberancia de cores no Ártico), a frustración -o fracaso dun lobo que montou unha fábrica de conxelados no Polo Norte-, o medo -o pesadelo dun osiño cos abrigos de pel-,ou o estupor, propiciado polas excursións da terceira idade ao Ártico protagonizada por animais da selva. De feito, o creador anímanos a ler esas viñetas en clave humana, pedíndonos dende o comezo que coloquemos unha cara de persoa neses animais.

A outra proposta é un libro tamén moi especial, que tamén forma parte dunha serie, aínda que non se trate dunha obra de ficción. É Inventario de froitas e verduras de Virginie Aladjidi e Emmanuelle Tchoukriel, traducido por Fernando Moreiras para Kalandraka. O libro propón unha aproximación implecable ao mundo das froitas e das verduras, cunha chea de curiosidades e cunha representación gráfica que combina a fermosura coa precisión na súa representación. A obra é un magnífico convite a saber curiosidades sobre as froitas e as verduras que quizais descoñeciamos, por exemplo, a saber que tamén hai berenxenas brancas, a coñecer a planta das lentellas ou a ser consciente de que piña é unha palabra da lingua guaraní que significa “perfume dos perfumes”. Un libro diferente para gozar del en familia e aos pouquiños, imprescindible -este ou calquera dos da súa colección- nunha biblioteca familiar con variedade de títulos e de formatos.

Publícase a novela de instituto ‘Un de nós mente’

A colaboración desta semana de Montse Pena céntrase no libro Un de nós mente de Karen McManus, traducido por Moisés Barcia para Sushi Books.

O libro comeza nun instituto onde aparecen móbiles nas mochilas de cinco estudantes que non son deles. Isto dá pé a que un deles saia da sala morto, porque bebe unha misteriosa auga que lle dá unha misteriosa reacción alérxica.

Un dos grandes acertos da novela son os personaxes. Uns personaxes típicos do subxénero da novela de instituto (a raíña do baile, o atleta, a estudosa, o que cae mal por cotilla, o rebelde…), pero que non responderán totalmente a el, porque a autora nos achega a oportunidade de profundizar nas súas circunstancias e de entender por que se comportan así.

Outro dos granes acertos da novela é que esta é unha obra que consegue que sigamos lendo e que non queiramos parar de facelo. Cada final de capítulo está pensado para que a lectora quede enganchada da historia, que se nos mostra como aditiva. Todos os personaxes teñen unha axenda oculta que teremos que aprender a manexar. A sorpresa, a necesidade de querer saber e de querer entender, son dous condimentos fundamentais da obra. A isto contribúe, sen dúbida, a variación de voces narrativas, dado que a autora vai empregando a primeira persoa para poñernos na pel de cada un dos protagonistas.

A novela é un bestseller que mestura o xénero negro e o texto de instituto, con prosa clara e fácil de ler, pero que pode axudar a gañar lectores e lectoras. Montse Pena tamén recomenda algunhas lecturas nesta mesma liña, como Rebeldes de Susan E. Hinton ou Anxos en tempos de chuvia de Miguel Vázquez Freire.

Dous libros infantís que falan do paso do tempo

Hoxe falamos con Montse Pena de libros que abordan un tema clásico na literatura de todos os tempos: o paso do tempo.

Blackie Books publica en galego Cinco minutiños máis, da escritora e ilustradora Marta Altés, traducido por María Alonso Seisdedos. Un álbum narrado por un raposiño pequeno cuxo pai sempre lles pide a el e ao seu irmán cinco minutos máis. En realidade, a historia fala da xestión do tempo que facemos os adultos, sempre correndo dun lado a outro tirando dos pequenos e pequenas. A narración en primeira persoa por parte dun neno fainos conscientes de que o tempo é, en realidade, o máis importante que temos e que cómpre gastalo no que realmente importa: chapuzar nas pozas ou coñecer novos amigos.

Tamén falamos de Caderno de lúas, de María Canosa e Dani Padrón, publicado por Bululú en 2018. O conto narra a historia dunha nena que dialoga coa lúa porque non pode durmir e comeza a escribir un caderno en que vai contando os cambios que observa no astro, acompañada do seu avó. O libro é un convite a fixarse no miúdo, a observar os elementos naturais e a compartilo coa xente que queremos. As ilustracións son de Dani Padrón, que nesta ocasión apostan polo xogo de perspectivas e por continuar a liña da tenrura, que o leva a que o dueto con Canosa sempre funcione ben.

Libros sobre Fraguas para o público infantil

Montse Pena Présas trae hoxe propostas para achegarlle a Antonio Fraguas ao público infantil:

Héctor Cajaraville publica en Xerais Antonio Fraguas. O bo mestre, o mestre bo. Unha biografía pensada para a rapazada que sintetiza a longa vida do homenaxeado no Día das Letras cunha escritura fluída e coidada. Recóllense moitas anécdotas da vida de Fraguas e remárcanse, sen caer en maximalismos, algúns dos momentos máis duros da vida de Fraguas, especialmente o acontecido en 1936.

Galaxia achega un libro-cd de Xoán Curiel con ilustracións de Nuria Díaz, Canta miña pedra, canta. Curiel crea algunhas cancións de seu sobre Fraguas e a súa vida, pero tamén recolle certas composicións do Cancioneiro de Cotobade. O máis interesante das cancións son precisamente a conxunción de diferentes ritmos, dende os máis tradicionais ata sons achegados ao pop e rock lixeiro ou aos ritmos do mundo, especialmente de raíz brasileira.

Lemos libros para a rapazada sobre as “diferenzas”

Hoxe falamos de libros que abordan a diferenza, ou máis ben sentirnos diferentes, a través de perspectivas complementarias.

‘Distinta’ de Sozapato e Beto Valencia, traducida por Manuela Rodríguez para Kalandraka. É un álbum ilustrado que aborda a diferenza, pero neste caso non a diferenza como diversidade funcional, senón esa diferenza que aniña en todas nós. Neste caso, a diferenza de Lúa, a protagonista, radica en saber gozar dos elementos cotiás, deses elementos que ao mundo adulto se nos escapan xa, quizais porque perdimos xa a capacidade de soñar, a capacidade de fantasear cos elementos que nos rodean. As ilustracións están enchidas de detalles, e destaca a súa capacidade para representar “fisicamente” a fantasía.

‘A historia de Nuk’ de Paloma nchez Ibarzábal e Nastascha Rosenberg, traducido por Laura Sousa, para Narval. Nuk é un ser que non coñece ben a súa identidade e que lle vai preguntando a diferentes elementos naturais quen é ela. A transformación que supón o camiño, co seu elemento de aprendizaxe, é tamén unha das temáticas principais deste álbum.

Falamos de ‘O mundo en que vivín’, de Ilse Losa

Falamos de O mundo en que vivín de Ilse Losa, traducida por Anxo Tarrío, en Hércules edicións, unha novela de aprendizaxe, pero tamén unha novela histórica, que recrea a sociedade alemá de entreguerras e que é un fito no ámbito da literatura portuguesa e mesmo europea.

A novela conta a historia de Rose, unha nena dunha familia xudía, que primeiro vive cos avós nunha viliña de Alemaña e logo se traslada cos pais e que ao longo das súas vivencias, baseadas na sinxeleza e na cotidianidade, nos vai amosando como os xudeos acabaron sendo un grupo marxinado na Alemaña do momento.

O mundo en que vivín supón unha magnífica oportunidade para coñecer mellor os costumes e as tradicións xudías. Ademais, aínda que hai innumerables testemuñas literarias da II Guerra Mundial, faltan moitas máis obras que recreen o tempo previo e permitan entender á mocidade (a pesar de ser esta unha obra de fronteira) como as ansias por marxinar os xudeus acabaron por ter pegada social.

Esta obra tense comparado co Diario de Ana Frank, aínda que Losa insiste en que ela non é Rose, a protagonista do libro. Así e todo, é evidente que os sucesos narrados teñen moito que ver coa axitación social que viviu Alemaña a finais dos 20 e dos 30. Ilsa Losa, era alemá de orixe xudía e viuse obrigada a deixar a súa terra na década dos 30, marchando primeiro a Gran Bretaña e logo a Portugal. A partir da publicación desta novela, en 1943, a autora dedicarase por completo ao mundo da LIX.

Os libros que soan: ‘Piano á fuga’ e ‘A nena e o grilo máis aló’

O tema de hoxe son os libros que soan e para ver como o fan imos falar de dúas obras complementarias, aínda que moi diferentes:

Piano á fuga de Marika Maijala e Juha Virta, traducido por Anu Pitkanen e Charo Baleirón para Hércules Edicións. A historia dun misterioso piano que busca dono e dun pianista que perdeu o seu piano. No libro aparecen outros moitos instrumentos, porque tamén aparece a historia dunha orquestra, Concertos a Moreas, e porque a música tamén está en todos os lugares, como na cidade, só hai que saber atopala. Esta obra foi recoñecida coa mención White Ravens da Biblioteca internacional da Biblioteca de Múnic en 2016, como un dos libros máis senlleiros editados en Finlandia.

A nena e o grilo máis aló de Magín Blanco e Luz Beloso, para Galaxia,  un libro-cd ideal para seareiros e seareiras, hai moitos, desa historia orixinal de A nena e o grilo, que quizais xa medraron e teñen ganas de enfrontar un texto máis complexo. A novidade este ano é que as aventuras da nena e do grilo adquiren un formato de obra teatral moi interesante, dado que non son abondosos, por desgraza, os textos teatrais para nenos e nenas en galego.

A curuxa e o raposo, protagonistas da literatura

Hoxe un clásico da LIX, as historias de animais, neste caso de dous animais que contan cunha longa tradición simbólica entre nós: a curuxa e o raposo. Falamos de dúas noveliñas que veñen de sacar dous autores ben coñecidos por todas nós, Fina Casalderrey e Antonio Reigosa.

Baía Edicións reedita Unha pantasma branca de Fina Casalderrey, unha obra na que atopamos o lirismo e a valorización do rural que son habituais na obra de Casalderrey. No libro non só escoitaremos falar as personaxes humanas, tamén as animais, que nos permitirán ver o mundo dende unha perspectiva ben diferente.

Edicións Xerais publica O raposo aviador que voa sen motor de Antonio Reigosa, ilustrado por Laura Cortés. Unha obra para público que estea facendo o camiño entre ler álbum e contos un chisco máis longos. O argumento garda relación coas historias de tradición oral, como é habitual na escrita de Antonio Reigosa e o humor tamén é compoñente fundamental da obra.

Galaxia publica a edición en galego de ‘A revolución vertical’

Hoxe asomámonos ao mundo da tradición oral, a través dun libro moi peculiar: A revolución vertical (ou por que os seres humanos camiñan ergueitos) de NGugi Wa Thiong’o, traducido por Xosé Álvarez Alonso en Galaxia, que parte da tradición oral africana, escrito orixinalmente en kikuye traducido xa a máis de 100 linguas.

A través dunha especie de fábula que xorde da desputa entre os curmáns brazos e pernas na que van entrando o resto do corpo, o autor transmite algunhas ideas fundamentais, como o feito de que todas as persoas somos diferentes e xogamos o noso papel, o que se traduce nunha reivindicación da igualdade de dereitos. A súa orixinalidade para trasladar estas ideas, a través dunha historia que semella ter saído dos contos que se transmiten de xeración en xeración, pero tamén a súa sinxeleza.

As ilustracións, do arxentino Agustín Comotto, trasládannos á sabana, onde semellamos que se orixinou esta historia e están claramente inspiradas nas cores e no universo africano, así como tamén nas teas e nos tapices ilustrados alí.

Esta coidada edición de Galaxia, que se completa cun limiar e cun epílogo que nos dá a oportunidade de contextualizar mellor este conto, e tamén de entender que detrás desta procurada sinxeleza hai todo un programa sociopolítico que transcende este breve conto para espallarse ao resto da obra do autor.

Pin It on Pinterest